* آن حضرت در سال سى و هشت ( ه ق ) به دنيا آمد ، البته بعضى تولد ايشان را در سال سى و شش هجرى دانسته‌اند . عمر شريف آن حضرت تقريبا پنجاه و هفت سال بوده كه از اين مدت دو يا چهار سال را در كنار جد بزرگوارش حضرت على عليه السّلام گذرانيده و سپس در مكتب دو سبط پيامبر پدر و عموى گرامى خود امام حسن و امام حسين عليهم السّلام باليده و از اقيانوس علوم پيامبر و اهل بيت عليهم السّلام سيراب گرديده است . * امام سجاد در چنين خاستگاهى ، پيشوايى دينى و عالمى نام‌آور گرديد ، كسى كه در احكام و معارف دينى مرجع مردم و مثل اعلاى پرهيزكارى ، عبادت و ورع بود ، همه مسلمانان به درستى انديشه ، دانش و برترى او بر اقران اقرار كرده و آنان كه گوش جانشان را بر حقايق گشوده‌اند بر دانش ، مرجعيت و رهبرى آن حضرت گردن نهاده‌اند . * تمام مسلمانان عصر امام سجاد دلبستگى عاطفى شديد و وابستگى روحى عميقى به او داشته و آموزه‌هاى مردمى او نيز در همه جهان اسلام امتداد پيدا كرده بود ، جريان معروف سفر حج هشام بن عبد الملك و ديدن منزلت بالاى امام سجاد نزد مردم شاهد اين مدعا است « 1 » . مردم آن عصر علىرغم اختلافات در جهت‌گيرىها و مذاهب به امام سجاد كاملا اعتماد داشتند و اين اعتماد تنها از نظر فقهى و روحى نبود ، بلكه او را مانند پدران بزرگوارش مرجع ، پيشوا و در همه پيشامدها و مشكلات زندگى چونان پناهگاه امنى مىدانسته‌اند . به‌همين دليل است كه مىبينيم عبد الملك مروان براى حل مشكلى كه در

--> ( 1 ) . اختيار معرفة الرجال 129 - 132 ح 207 ، جاحظ ، البيان و التبيين 1 / 286 ، ألأغانى 14 / 75 و 19 / 40 ، ابن خلكان ، وفيات الاعيان چاپ ايران 2 / 338 .